روش‌های درمان ترک پوستی

ایجاد برخی تغییرات ناگهانی منجر به کشیدگی پوست می‌شود. برای مثال، عواملی مانند چاق و لاغر شدن‌های ناگهانی یا بارداری، نوعی ضایعه پوستی ایجاد می‌شود که آن را به عنوان ترک پوستی می‌شناسیم.

ترک‌های پوستی، خطوطی هستند که در برخی نواحی بدن تشکیل شده و موجب ایجاد ظاهری فرورفته در سطح پوست می‌شود.

نوعی پروتئین به نام کلاژن در پوست وجود دارد که موجب حالت کشسانی می‌شود. هنگامی که سطح این پروتئین در پوست کم شود، توانایی انبساط و انقباض پوست کاهش می‌یابد و نتیجه آن، نازک شدن پوست و ایجاد ترک و شکاف است.

متاسفانه تمامی خانم‌ها و آقایان در معرض شکاف پوستی قرار دارند. فرقی هم ندارد که در چه دوره‌ای از زندگی خود به سر می‌برند. برای مثال، 90 درصد خانم‌ها در زمان بارداری، ترک پوستی را تجربه خواهند کرد. همچنین، ممکن است که ترک پوستی در مردانی که به دوره رشد جسمانی مانند بلوغ یا عضله سازی قرار دارند، بروز کند.

همانطور که می‌دانید، پوست مهم‌ترین دیوار محافظتی و سد دفاعی بدن در برابر عوامل بیرونی است که تاثیر زیادی بر زیبایی فرد می‌گذارد.

در این مقاله، عوامل بیرونی یا تحولات درونی که موجب ایجاد ترک پوستی می‌شود و نحوه درمان آن را با یکدیگر بررسی خواهیم کرد.

ترک پوستی چیست؟

استرچ مارک «stretch-marks» یا ترک پوستی نوعی ضایعه پوستی است که در اثر آن خطوطی بر روی سطح پوست ظاهر می‌شود و پوست در آن نواحی نازک‌تر خواهد شد.

در روزهای اول، ترک‌ها رنگی قرمز یا بنفش دارند و به تدریج به رنگ سفید یا رنگ پوست در می‌آیند. این نوارهای تشکیل شده منجر به ایجاد تغییراتی در ظاهر پوست می‌شوند.

عواملی که باعث کشیدگی پوست می‌شوند به فیبرهای کلاژن موجود در پوست آسیب می‌زند. در نتیجه، رگ‌های خونی زیر پوست از میان شکاف و ترک‌ها نمایان می‌شوند.

به دلیل آثار روانی که ترک پوستی بر فرد می‌گذارد، پزشکان و متخصصان  فعال در حوزه پزشکی در تلاش هستند تا راهی موثر برای درمان این عارضه پوستی پیدا کنند. خوشبختانه، روش‌های درمانی بسیاری برای ترک‌های تازه و در حال ایجاد ابداع شده است که در ادامه مقاله به بررسی آن‌ها خواهیم پرداخت.

استرچ مارک

چه عواملی باعث تشکیل استرچ مارک می‌شود؟

افراد مختلف از نظر ژنتیکی و هورمونی با یکدیگر متفاوت هستند. برخی از افراد پوست مستعدی برای تشکیل ترک پوستی دارند. برای مثال، بیماران مبتلا به سندروم کوشینگ«Cushing’s syndrome»  نسبت به سایرین، پوست حساس‌تری دارند.

همچنین، احتمال ابتلا به ترک پوستی در کسانی که استروئید بیشتری دارند یا در حال مصرف داروهای استروئیدی هستند، بیشتر می‌باشد.

طی مطالعات صورت گرفته در «American Journal of Obstetrics and Gynecology » خانم‌هایی که در سنین پایین بارداری را تجربه می‌کنند و یا دچار اضافه وزن زیاد در دوران بارداری می‌شوند، بیشتر در معرض ترک پوستی قرار می‌گیرند.

به طور کلی، نرسیدن مواد مغذی به بافت پوست، باعث تشکیل استرچ مارک در برخی نقاط بدن می‌شود. نواحی ذکر شده در زیر، بیشتر در معرض تشکیل ترک پوستی قرار دارند:

  • ران
  • شکم.
  • ساق پا.
  • سینه‌ها.
  • لب‌.
  • دست.

بنابراین، می‌توان علل تشکیل ترک پوستی را به دسته‌های زیر تقسیم کرد:

خشکی پوست :

یکی از شایع‌ترین و رایج‌ترین دلایل تشکیل استرچ مارک، خشکی پوست در قسمت‌های مختلف بدن است. پوست سالم دارای کمی رطوبت و چربی طبیعی است. اگر به هر دلیلی میزان رطوبت و چربی پوست کاهش یابد و پوست خشک شود، شرایط برای ترک پوستی فراهم خواهد شد.

برخی از دلایل خشکی پوست در زیر آورده شده است:

  • سرد شدن هوا: فصول سرد سال مانند زمستان، هوا سرد شده و رطوبت آن کاهش می‌یابد. در نتیجه، پوست خشک خواهد شد.
  • استفاده از مواد شیمیایی: گاهی استفاده از محصولات پوستی مانند کرم‌ها یا برخی از شوینده‌ها باعث خشکی پوست می‌شود.
  • مصرف برخی از داروها: خشکی پوست را می‌توان عارضه جانبی برخی از داروها دانست.
ترک پوستی
اگزما :

یکی دیگر از دلایل ترک پوستی، اگزما است که در اکثر مواقع همراه با قرمزی، پوسته پوسته شدن و خارش پوست می‌باشد. در چنین شرایطی پوست بسیار خشک شده و استرچ مارک‌ها در نواحی مختلف بدن مانند بازوها یا ساق پا نمایان می‌شوند.

اختلال پسوریازیس :

پسوریازیس یک بیماری پوستی است که آن را با نام‌هایی مانند صدفک یا صدف پوستی نیز می‌شناسیم. این بیماری در اثر نوعی اختلال در عملکرد سیستم ایمنی است  که بدن علیه خودش گلبول سفید می‌سازد.

تغییرات ناگهانی وزن یا هورمونی :

گاهی اوقات کشیدگی بیش از حد پوست یا تغییرات ناگهانی هورمون‌ها باعث ایجاد ترک پوستی می‌شود. به همین خاطر است که شناسایی علل ایجاد استرچ مارک تاثیر بسزایی در انتخاب روش درمانی دارد.

روش‌های درمانی انواع ترک‌های پوستی :

متاسفانه روشی قطعی برای درمان دائمی ترک‌های پوستی وجود ندارد و تنها می‌توان با استفاده از انواع روش‌های درمانی باعث بهبود ظاهر ترک‌های پوستی شد.

تا هنگامی که ترک‌ها قرمز و تازه هستند، راحت‌تر درمان خواهند شد و شانس ناپدید شدن آن‌ها بسیار بالا است. در غیر این صورت، برای درمان ترک‌های پوستی و محو شدن آثار آن به طور کامل، نیاز به درمان‌های پزشکی می‌باشد.

درمان‌های پزشکی درمان استرچ مارک :

برای درمان آثار استرچ مارک، لازم است که به پزشک مراجعه کنید تا روش‌های درمانی را متناسب با دلیل شکل‌گیری ترک‌های پوستی آغاز کند. در زیر، انواع روش‌های پزشکی جهت درمان استرچ مارک آورده شده است:

1) درمان با لیزر:

یکی از رایج‌ترین روش‌های درمان ترک پوستی لیزرها هستند. با استفاده از انواع لیزرها می‌توان ترک‌های پوستی مقاوم و عمیق، به خصوص ترک‌های ناشی از بارداری را درمان کرد.

یکی از لیزرهای موثر در درمان استریا، لیزر فرکسل می‌باشد. با استفاده از این لیزر، پوست در نواحی مختلف ترمیم و جوان خواهد شد.

همچنین، از لیزر فرکسل برای نواحی مختلف بدن که تغییر رنگ داده‌اند یا بر اثر عوامل مختلف بافت پوستی آسیب دیده است، استفاده می‌شود. این دستگاه با تحریک پوست باعث کلاژن سازی در قسمت مورد نظر و جوان سازی ناحیه تحت درمان می‌شود.

لیزر دیگری که در این زمینه کاربرد زیادی دارد، لیزر co2 فرکشنال است که از آن برای درمان زخم‌های سفید و ترک‌های پوستی استفاده می‌شود و نتیجه‌ای شگفت‌انگیز به جای می‌گذارد.

لیزر co2 فرکشنال علاوه بر درمان ترک پوستی، باعث سفت شدن ناحیه تحت درمان خواهد شد. به همین خاطر درمان مناسبی برای کسانی است که در اثر کاهش وزن ناگهانی، پوست‌ آن‌ها دچار افتادگی و ترک شده است.

با بالا رفتن سن، کلاژن و خاصیت کشسانی پوست کاهش می‌یابد. اگر ترک‌های پوستی را به موقع درمان نکنید، کاهش کلاژن باعث عمیق شدن ترک‌ها خواهد شد. در این مورد، برخی از پزشکان معتقد هستند که استفاده از لیزر آر اف فرکشنال «microneedle fractional RF»  یکی از موثرترین روش‌های جوان‌سازی و درمان ترک پوستی به حساب می‌آید.

روش درمانی آر اف فرکشنال در دسته روش‌های درمانی کم تهاجمی است که در آن سوزن‌های بسیار ریزی در حد 2 میکرون وارد پوست می‌شود و پوست را در ناحیه تحت درمان، تحریک به کلاژن سازی می‌کند.

2) PRP :

یکی دیگر از روش‌های ترمیم و درمان ترک پوستی، استفاده از پلاسمای غنی از پلاکت است. در این روش، پوست شروع به کلاژن سازی می‌کند و محل مورد نظر احیاء خواهد شد.

پزشک متخصص پلاسمای غنی از پلاکت را از خون بیمار می‌گیرد و مجددا برای درمان از آن در دیگر نواحی بدن استفاده می‌کند. طی مطالعات صورت گرفته در مجله «Journal of Cosmetic and Laser Therapy » ادغام روش PRP همراه با اولتراسوند می‌تواند عمیق‌ترین ترک‌های پوستی را درمان کند و به طرز شگفت انگیزی، آثار باقی مانده از ترک پوستی را محو کند.

متاسفانه افراد زیر، قادر به استفاده از این روش نخواهند بود:

  • زنان باردار.
  • بیماران مبتلا به سرطان.
  • بیماران مبتلا به اختلالات انعقادی.
  • بیماران مبتلا به عفونت خونی.
3) جراحی پلاستیک :

ترک پوستی باعث نگرانی و کاهش اعتماد به نفس در بسیاری از خانم‌ها می‌شود. خبر خوب این است که امروزه، درمان‌های پزشکی می‌تواند تا حد زیادی ترک‌های پوستی را از بین ببرد. یکی دیگر از روش‌های درمان ترک پوستی، جراحی پلاستیک است که در آن ترک‌ پوستی در ناحیه شکم به طور کامل از بین خواهد رفت.

این نکته را اضافه می‌کنیم که این روش درمانی همراه با خون و درد مختصری است و بعد از آن نیاز به یک دوره نقاهت و مراقبت‌های ویژه می‌باشد.

درمان ترک پوستی به روش جراحی پلاستیک بیشتر به کسانی توصیه می‌شود که شکمی آویزان و پوستی با ترک‌های عمیق دارند. انجمن جراحان معروف آمریکا «American Society of Plastic Surgeons»  جراحی پلاستیک را مناسب افراد زیر می‌دانند:

  • افرادی که وزن ثابتی دارند و در سلامتی کامل به سر می‌برند.
  • کسانی که اهل استفاده از دخانیات و نوشیدنی‌های الکلی نیستند.
درمان ترک پوستی در خانه :

در این بخش از مطالب با ترفندهایی جهت درمان خانگی ترک پوستی آشنا خواهید شد. قبل از صحبت از هر چیزی، باید بگوییم که درمان ترک پوستی به روش‌های زیر را تایید نمی‌کنیم. زیرا، خوددرمانی بدون نظارت پزشک باعث عفونت یا تحریک بیشتر پوست در اطراف ترک‌ها خواهد شد. به همین خاطر، قبل از هرگونه اقدام به پزشک مراجعه نمایید تا درمان مناسب شما آغاز شود:

استفاده از کرم‌های مرطوب کننده :

همانطور که  متوجه شدید، خشکی پوست یکی از دلایل ایجاد ترک پوستی می‌باشد. بنابراین، استفاده از کرم‌های مرطوب کننده سازگار با پوست و هیدراته کردن آن یکی از روش‌های پیشگیری از ظهور ترک‌های پوستی به حساب می‌آید.

کرم هیدروکورتیزون موضعی :

اگر پوستی ترک خورده و قرمز دارید، کرم موضعی هیدروکورتیزون«Hydrocortisone» می‌تواند گزینه مناسبی برای شما باشد. کرم‌های حاوی هیدروکورتیزون، التهاب و قرمزی پوست را درمان می‌کند و موجب بهبود پوست‌های آسیب دیده خواهد شد.

کرم‌های حاوی تریتینوئین :

مطالعات صورت گرفته در سال‌های اخیر نشان داده است که کرم‌ یا پماد 0.1 % ترتینوئین «Tretinoin» می‌تواند ترک‌های جدید و سطحی را محو کند. البته برخی از پزشکان استفاده از این پماد را توصیه نمی‌کنند و معتقد هستند که در میان آزمایش‌های جدید، نتایج متناقضی در رابطه با تحقیقات قدیمی‌تر مشاهده شده است.

ترتینوئین که اغلب آن را با نام Retin-A «رتین – A  » می‌شناسیم، می‌تواند از لایه سطحی پوست عبور کند و پوست را تحریک به کلاژن سازی نماید. قرمزی و پوسته پوسته شدن در سطح پوست در ناحیه تحت درمان از عوارض جانبی این دارو به حساب می‌آید.

لایه بردارها :

یکی از رایج‌ترین روش‌های از بین بردن ترک‌های پوستی کم عمق وسطحی، استفاده از لایه بردارها می‌باشد. استفاده از انواع لایه بردارها کمک شایانی به جداسازی سلول‌های مرده از سطح پوست و درمان ترک پوستی می‌کند.

زمان مناسب برای آغاز درمان ترک پوستی :

در مراحل اولیه ترک پوستی می‌توانید از روش‌های خانگی استفاده کنید و مانع از پیشروی بیشتر آن‌ها در سطح پوست شوید. در صورتی که ترک‌های پوستی با درمان‌های خانگی محو نشد و بیش از دو هفته شاهد حضور آن‌ها بر سطح پوست خود بودید، بهتر است قبل از آنکه دیر شود به پزشک مراجعه نمایید و از دانش او در این زمینه بهره ببرید.

همچنین، مشاهده ترک پوستی همراه با علائمی همچون درد، خونریزی، خارش و قرمزی عادی نمی‌باشد و لازم است که در اسرع وقت به پزشک مراجعه نمایید تا علت آن مورد بررسی قرار بگیرد.

محافظت از پوست در برابر ترک پوستی :

اگر ترک پوستی دارید و یا در حال درمان خانگی انواع ترک‌های پوستی با کرم‌های مخصوص هستید، باید از پوست‌تان در برابر اشعه آفتاب بیشتر از هر زمان دیگر محافظت کنید.

توجه داشته باشید که کرم‌های ضدآفتاب مانع از ترک پوستی نمی‌شود؛ اما یک راهکار جهت پیشروی ترک و ماندگاری آثار آن به حساب می‌آید.

اشعه آفتاب می‌تواند باعث نمایان شدن جراحت‌های پوستی شود و ریسک سرطان پوست را افزایش دهد. همچنین، قرار گرفتن طولانی مدت در آفتاب منجر به شکستن فیبرهای کلاژن در سطح پوست شده و زمینه را برای ایجاد ترک پوستی فراهم می‌کند.

یکی دیگر از موضوعاتی که می‌تواند از پیشروی شکاف‌ها در نواحی مختلف پیشگیری کند، مرطوب نگه داشتن پوست می‌باشد. استفاده از انواع مرطوب کننده بعد از استحمام یا استفاده از استخر، نوشیدن آب به میزان کافی و داشتن یک رژیم غذایی سالم از جمله مواردی هستند که باعث حفظ رطوبت پوست خواهند شد.

بهترین زمان استفاده از کرم‌های مرطوب کننده زمانی است که پوست به طور کامل خشک نشده و نمدار است. مرطوب نگه داشتن پوست در خانم‌های باردار نیز از اهمیت زیادی برخوردا می‌باشد؛ زیرا، از تشکیل ترک‌های پوستی ناشی از بارداری پیشگیری می‌کند.

دربارهدکتر احمدعلی رجب پور
دکتر احمد علی رجب پور رتبه 1 بورد جراحی کشور سال 92 رتبه 1 آزمون فوق تخصص جراحی پلاستیک کشور سال 93 عضو انجمن جراحان پلاستیک و زیبایی ایران عضو هیئت علمی دانشگاه عضو بنیاد ملی نخبگان ایران

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *

InstagramPhoneWhatsApp